Home Ga phim “Burning” – lời ai điếu cho tuổi trẻ

“Burning” – lời ai điếu cho tuổi trẻ

57
Burning

Burning là một bài thơ siêu thực của Lee Chang Dong, một thế giới vừa là hiện thực nhưng cũng vừa là ảo mộng.

Trên tạp chí Variety, đạo diễn Lee Chang Dong từng bày tỏ nỗi niềm của mình về sự đối nghịch của cuộc sống: “Tôi không rõ sự đau đớn có đẹp hay không, nhưng tôi luôn trăn trở hạnh phúc sẽ là gì nếu không có những tổn thương? Chúng ta kiếm tìm sự hoàn mỹ, vì thực tại không bao giờ là hoàn mỹ”. Đó cũng là cách ông đã làm nên Burning (2018) một bộ phim hiện thực tàn khốc bên trong vẻ bọc thơ mộng; một xã hội biến dị bởi khoảng cách giàu nghèo và trên hết là nỗi cô đơn, lầm lạc của tuổi trẻ.

Lấy cảm hứng từ truyện ngắn Barn Burning (Đốt nhà kho) của nhà văn Nhật Bản Haruki Murakami, Burning (Thiêu đốt) của Lee Chang Dong khoác lên mình tinh thần hậu hiện đại của tác phẩm nguồn, nhưng mang sắc thái riêng của vị đạo diễn. Phim xoay quanh ba nhân vật là Jong Su (Yoo Ah In), một thanh niên nghèo nuôi mộng trở thành nhà văn. Anh vô tình gặp lại cô bạn thuở nhỏ đang chật vật mưu sinh là Hae Mi (Jeon Jong Seo). Một ngày nọ, Hae Mi nhờ Jong Su chăm sóc con mèo của mình trong thời gian cô đến châu Phi. Sau chuyến đi, Hae Mi trở về Hàn Quốc cùng Ben (Steven Yeun), một đại gia bí ẩn. Cả ba có những ngày vui vẻ cùng nhau cho đến khi Hae Mi mất tích, Jong Su bắt đầu nghi ngờ Ben là thủ phạm vì sở thích đốt cháy nhà kính của anh.

Burning

Khác với truyện ngắn, Jong Su trên phim là một nhân vật có tên và đóng vai trò người kể chuyện đánh lạc hướng (unreliable narrator). Cái kết của phim không giải quyết những khúc mắc của nhân vật, ngược lại còn thúc đẩy nghi ngờ của khán giả vào một ma trận rối rắm. Dù vậy chủ đề xuyên suốt của Burning có thể gói gọn ở hai khái niệm “người đói nhỏ” và “người đói lớn” – theo cách nói của Hae Mi. Người đói nhỏ chỉ sự đói khát về mặt tính dục, người đói lớn là sự đói khát ý nghĩa của tồn tại. Trong phim, Jong Su là minh chứng cho người đói nhỏ khi bản thân quẩn quanh ở những gian nhà chật hẹp, thường xuyên thủ dâm để khỏa lấp dục vọng. Hae Mi, cô có lẽ là đại biểu cho cải hai kiểu người đói khi muốn chu du đến nơi tận cùng thế giới, nhưng rồi lại vỡ mộng, thẫn thờ khỏa thân nhảy múa dưới hoàng hôn. Ben, một kẻ đói lớn lịch lãm bên lề xã hội, giàu có mà vô dụng. Ben lấy phụ nữ để tiêu khiển và thích làm trò điên rồ.

Mối quan hệ tay ba, sau đó một người chết đi hay mất tích là “công thức” thường thấy trong truyện của Haruki Murakami. Trong thế giới quan của nhà văn, dường như luôn có điều gì đó mất mát, đứt lìa khỏi chúng ta, cho dù vì lý do gì đi nữa. Đến với Burning của Lee Chang Dong, ta vẫn thấy mối quan hệ tay ba nhưng lần này sự đứt gãy đã rõ nét hơn. Phim không chỉ đơn thuần tản mạn về sự cô đơn, lạc lõng của thanh thiếu niên hiện đại, mà còn khắc họa một bức tranh đầy chấn thương về một xã hội Hàn Quốc định kiến. Nó như một lời ai điếu cho những người trẻ với trái tim phẫn nộ, cố gắng kìm nén cơn giận dữ nhưng rồi lại mất kiểm soát. Cả ba nhân vật đều đắm chìm trong cần sa, rượu và thuốc lá để quên đi nỗi sầu của bản thân mình, quên đi hành trình cuộc sống lờ đờ trước mắt. Họ bị mắc kẹt giữa sự đói tinh thần, thậm chí nếu no đủ hơn, có khi họ lại trở nên điên loạn, tìm kiếm niềm vui trong chính sự vô cảm và tội lỗi.

Burning

Burning có cấu trúc phim phức hợp thể loại, nửa phần đầu mang hơi hướm lãng mạn (romance) pha chút chính kịch (drama), nửa phần sau có yếu tố sát nhân (thriller). Cấu trúc biến hóa làm cho tâm lý nhân vật được soi chiếu một cách thấu đáo. Burning cũng toát lên tố chất của một phim kinh dị bí ẩn, nhưng thay vì sử dụng hù dọa (Jump-scare) thì nó gây ám ảnh bởi sự dè dặt, đun chậm (slow-burn). Đây chính là thách thức cho người xem khi phải trải qua gần ba tiếng đồng hồ với những màn hội thoại từ từ, nhịp phim chậm rãi, không gian lặp đi lặp lại. Nỗi đau của các nhân vật ở đây không được bộc lộ qua sự gào thét hay vũ lực, cũng không cần trực diện qua những cú máy rung lắc tạo sự kích động, mà nỗi đau đến từ sự tương phản của cái đẹp thiên nhiên với nội tâm dằn vặt của con người. Với Burning, Lee Chang Dong không chỉ tôn trọng nguyên tác mà còn nâng niu thế giới biểu tượng kỳ lạ của Haruki Murakami.

Haruki Murakami từng thừa nhận: “Tôi ám ảnh với giếng. Voi. Tủ lạnh. Mèo. Và quần áo được là ủi. Tôi không thể nào giải thích”. Thế ra tất cả sự ám ảnh này – mèo, tủ lạnh, cái giếng, quần áo là ủi… đều bước vào Burning một cách khéo léo. Đặc biệt là hình ảnh “cái giếng”. Có hay không một cái giếng thực hay chỉ là tưởng tượng? Có hay không một cái giếng về ký ức tuổi thơ của Jong Su và Hae Mi? Có hay không một cái giếng gắn kết Jong Su với những mảnh vỡ rời rạc của bản thể hiện tại? Không có một lời giải thích nào rõ ràng ở Burning. Có chăng cái giếng ấy chỉ là nỗi hoài vọng về cái đã mất? Một cái giếng đơn độc, tối tăm, lầm lỗi mà người ta không thể thoát khỏi.

Burning là một bài thơ siêu thực của Lee Chang Dong, một thế giới vừa là hiện thực nhưng cũng vừa là ảo mộng. Một lời thơ được dệt nên bởi màu xanh lam của sự u sầu, của tiếng gió trời ngoại ô xa lánh. Một tác phẩm có phần dai dẳng và “khó đọc” hơn cả Poetry – một bài thơ khác mà chính Lee Chang Dong đã chấp nên 10 năm trước.

Hoài Bảo